NOU 1974: 5 - Lokalutvalg i kommunene

Dette delutgreiingskapitlet kartlegg praksis og problemstillingar knytt til oppretting av lokalutval i norske kommunar og vurderer korleis slike organ kan bidra til desentralisering og demokratisering av kommunen. Bakgrunnen er auka interesse for å styrkje lokal medverknad og få betre samsvar mellom beslutningar og lokale behov. Utgreiinga gir nærgåande beskrivingar av eksisterande ordningar i fleire kommunar (Ski, Skien, Oslo) og planlagde ordningar i andre (Bergen, Trondheim, Harstad). Hovudutfordringane som blir løfta er korleis medlemmar skal veljast (direkte eller opptillingsbasert), kva mynde lokalutvala skal ha (rådgjevande som utgangspunkt, med moglegheit for delegering i avgrensa saker), kor avgrensa geografisk verkegropa skal vere, og korleis administrativ støtte og sekretariat bør organiserast. Rapporten peikar også på behovet for klår rettsleg heimel for direkte val, reglar for deltaking og talerett frå kommunale leiarar, og rutinar for brukarinnkalling (allmannamøte). Konklusjonen er at lokalutval kan styrkje lokaldemokratiet, under føresetnad av at utval får klar funksjonsavgrensing, tilstrekkeleg administrativ støtte, og eventuelt heimel for direkte val for å auke legitimitet og engasjement.