Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1975)
NOU 1975: 30 - Stat og kirke
Denne utgreiinga gjev eit breitt historisk og rettsleg grunnlag for å vurdere korleis Den norske kyrkja står i forhold til staten og til andre trussamfunn. Utvalet syner at sambandet mellom kyrkje og stat er djupt rotfesta historisk, men at samfunnsendringar – veksande religionsmangfald, skilnad mellom offentleg og privat liv og krav om større demokratisk deltaking – har skapt nye utfordringar.
Emneord:StatKirkeStat og kirkeDen norske kirkeStatskirkeordningReligionsfrihetTrossamfunnKirkeforvaltningGrunnlovsreglerKirkedemokratiKultur, medier & fritidFrivilligheit, idrett, kirke & trossamfunn
Hovedfunni
- Den norske kyrkja er historisk integrert i staten med rettslege ordningar som gir staten betydande innverknad over kyrkjeleg organisasjon og tenester.
- Samfunnet er i rask endring: auka religiøst mangfald og sivilsamfunnsorganisering svekkjer einastekulturens legitimitet.
- Lover og reglar (om menighetsråd, bispedømmeråd, kyrkjeordinansar mv.) har gradvis opna for meir lokalt sjølvstyre, men fleire sentrale avgjerder ligg framleis under statleg kontroll.
- Kristendomsundervisninga og krav om tilknytning til statskyrkja i visse lovreglar skaper spenningar med prinsippa om religionsfridom og likestilling.
- Økonomi og administrasjon for kyrkja peikar på sårbarhet i samband med offentleg finansiering, namnleg at drift og lønningar i stor grad er avhengig av statlege rammer.
- Organisatoriske reformkrav har vore framme over tid: ønskje om meir demokrati i kyrkjelege organ og klårare fordelingar av ansvar mellom lokalt og sentralt nivå.
- Det finst konfliktpunkt knytt til tilsetjing og avgjerdsmyndigheit (t.d. føringar frå departement/konge), samt debatt om ordningar som krav til trusopning og embetspraksis.
Foreslåtte tiltaki
- Klargjere rettsleg status: revidere lovverk og grunnlovsparagrafar for å presisere grensene mellom statleg styring og kyrkjeleg sjølvstyre.
- Styrkje lokalt sjølvstyre: auke myndigheit og økonomisk råderett til menighetsråd og bispedømmeråd.
- Reformere tilsetjingsprosessar: overføre meir avgjerdsmynde ved tilsetjing av prestar til kyrkjelege organ frå statlege organ.
- Endre skuleregelverk: omformulere og modernisere reglar for kristendomsundervisninga for å ivareta religionsnøytralitet og valfridom.
- Finansieringsmodell: utarbeide ein stabil og meir nøytral finansieringsordning som skil mellom statleg støtte og kyrkja si administrative sjølvstende.
- Likestilling og religionsfridom: innføre tiltak for likebehandling av andre trussamfunn, m.a. klårare registrerings- og rettsreglar for trudomssamfunn.
- Trinnvis overgangsmodell: utgreie og gjennomføre ein gradvis overgang frå statskyrkje til sjølvstyrt folkekyrkje med klare overføringsreglar for eigedom, tenester og ansvar.
Spør NOUgla KI-assistent