Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1975)
NOU 1975: 57 - Kursgarantiordning
Utgreiinga tar for seg behovet for ei norsk kursgarantiordning retta mot eksportkontraktar i ei tid med store valutarisikoar. Ho peikar på at det internasjonale valutasystemet frå etterkrigstida har brote saman og sidan byrja å flyte, noko som skapte store og raske kursendrinar etter 1971.
Emneord:KursgarantiordningValutarisikoEksportkontrakterTerminmarkedStatlig garantiValutasvingningerRisikohåndteringFinansmarkedetFinans, skatt & makroøkonomiFinansmarked & bankvesenNæringsutvikling & innovasjonFinans
Hovedfunni
- Valutamarknadene har vore svært volatile etter 1971, med opne flytande kursar og utvida svingningsmarginar på 2,25 % rundt sentralkurs.
- Frå 1. kvartal 1970 til nov. 1974 er effektive kursendringar mot NOK: Tyskland +21 %, Sveits +28 %, Japan +7 %, Noreg +11 %, Austerrike +15 %, medan Italia -24 %, Storbritannia -18 %, USA -15 %.
- Oljekrisa forsterka uvisse og førte til større betalingsforstyrrelsar mellom land — aukande behov for sikringsmekanismar i eksportkontraktar med lang betalingsavvikling.
- Eksportørar kan delvis avdekke valutarisiko via bankanes terminmarknad, men marknadstilgangen og tidshorisont varierer mellom valutaar og land.
- Utvalet avgrensar mandatet til garantier knytt til eksport; importgarantiar ligg utanfor med mindre dei er direkte knytt til eksportkontraktar (tredjeland underleveransar).
- Internasjonale garantiordningar viser føresetnader som svingningsmargin (eigenrisiko), begrensa valutaoppsett, premie og dekningstype (bl.a. ikkje dekning av kursgevinst).
- Ei norsk garantiordning må balansere behovet for å lette konkurranseevna mot kostnader ved risikoeksponering og finansiering (premiar vs. statleg støtte).
Foreslåtte tiltaki
- Innføre ein kursgarantiordning særskild retta mot eksportkontraktar med avgrensa varigheit for betalingsavvikling (sette maksimum for "udeckt periode").
- Avgrense garanterte transaksjonar til bestemte typar eksportkontraktar og til akseptable kontraktsvilkår, inkludert reglar for underleveransar frå tredjeland.
- Avgrense lista over garanterte valutaar til dei mest relevante for norsk handel og der terminmarknaden er utilstrekkeleg.
- Innføre svingningsmargin som eksportøren må dekke (eigenrisiko) for å unngå moralsk risiko og redusere ordningas eksponering.
- Fastsette premie for garanti som reflekterer marknadsforhold og risiko, eventuelt differensiert etter valuta og løpetid.
- Utforme reglar som ikkje gir dekning for kursgevinst og klargjere korleis garantert kurs blir fastsett ved utbetaling.
- Vurdere finansieringsmodell der ordninga i hovudsak dekkast av premier, med mogleg statleg tilleggsstøtte eller garanti for å sikre likviditet ved sjokkbølgjer.
Spør NOUgla KI-assistent