Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1977)
NOU 1977: 16 - Stormheimfeltet
Utgreiinga granskar rettslege spørsmål omkring eigarskap og bruksrettar i Stormheimfeltet, eit om lag 420 km2 stort villfjellområde sør for Tromsdalstind. Bakgrunnen er usikkerhet om stat eller private eigarar har rett til fjellområda og om einskaplege allmeningsrettar framleis gjeld.
Emneord:StormheimfeltetEigarskapBruksrettarFjellovenStatsallmenningEiendomstvisterGrensedragingHistorisk eiendomsrettJustis, rettssikkerhet & samfunnssikkerhetStrafferett, straffeprosess & kriminalomsorgDomstolar & strafferettLov og rett
Hovedfunni
- Stormheimfeltet er eit villfjellområde på om lag 420 km2, avgrensa av Breivikeidet, Lavangsdalen, Balsfjorden/Laksvatn og Sørfjorden.
- Private gardsbruk omkransar feltet (omrekna 30 gnr. oppførte), slik at interesser frå naboeigedommar er omfattande og territorielt samansette.
- Historiske dokument (kongeskjøter 1666 og 1761, overdragelsar etter 1761, grensegang 1806) utgjer hovudmaterialet, men tolkinga av desse er ikkje eintydig med omsyn til kven som har eigedomsrett i fjellområdet.
- Det finst dokumentasjon på overdragingar av proprietærgods i perioden 1764–1804 som påverkar rettsstillinga, men samanhengen mellom desse og fullstendig privat eigarskap er ikkje klart etablert.
- Matrikkelen (1838) og allmenningsinnberetningar frå 1700– og 1800-talet syner at bruk og grenser har vore kompliserte og varierande, noko som krev juridisk tolking.
- Administrative og tinglege endringar over tid (herred-, sorenskriver- og tinglagsinndelingar) gjer arkivspora fragmenterte og krev samordna kart- og arkivarbeid for presis grensedraging.
- Fleirtalet tilrår at staten ikkje krev eigarskap i Stormheimfeltet, medan eit mindretal peikar på mangelfull bevisføring for full privat erverving og tilrår statleg krav på sentrale fjellområde.
Foreslåtte tiltaki
- Framlegg om vidare arkiv- og kartundersøking for å spora og samanstilla alle tinglyste dokument, grenser og tidlegare overdragingar innan feltet.
- Utgreiing av presise grensetrekkingar mellom private eigedomar og mogeleg statseigedom på grunnlag av moderne kartlegging og historiske kjelder.
- Juridisk klargjering av eksistensen og omfanget av allmenings- og bruksrettar, med forslag om korleis desse rettane eventuelt kan sikrast i lov eller avtale.
- Vurdering av delvis statskrav (særleg for sentrale fjellområde) der historisk dokumentasjon tilseier tvil om privat erverv, som alternativ til fullstendig fråfall av statskrav.
- Anbefaling om at fjelloven-tiltak vurderast for å regulera bruksrettar i statseigde eller delvis statseigde fjellområde i Nord-Noreg.
- Tilråding om involvering av lokale grunneigarar og kommunar i forhandlingar om grenser og rettar, og etablering av lokalt forvaltingsopplegg ved behov.
- Økonomisk og administrativt opplegg for gjennomføring av grensefastsetjing, herunder dekning av kostnader til kartlegging, rettslege vurderingar og eventuell erstatning ved oppretthalde krav.
Spør NOUgla KI-assistent