Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1987)
NOU 1987: 12 - Revisjon av forpaktningsloven
Denne utgreiinga tek for seg omfanget og utviklinga av jordleige og forpaktning i etterkrigstida og vurderer om bruk av jordbruksareal bør styrast meir av samfunnsinteresser enn i dag. a. eit numerisk jordregister for om lag 1/3 av kommunane og Landbrukstellinga 1979). Rapporten set utviklinga i jordleige og forpaktning inn i eit vidare bilete: nydyrking, bureising, nedlegging og omforming av areal.
Emneord:RevisjonForpaktningslovenJordleieJordbruksarealArealforvaltningJordlovenKonsesjonslovenLandbruksinteresserStatsforvaltning & demokratiForvaltningsrett & offentlegheitFinansLov og rett
Hovedfunni
- Prosenten jordleige av jordbruksareal auka frå om lag 3% i 1959 til om lag 11% i 1969.
- Talet på forpaktere fall kraftig: frå om lag 15 000 i 1949 til om lag 3 400 i 1969.
- Nydyrking på bruk over 5 dekar var høg i etterkrigstida: 509 000 dekar (1949–59), 673 000 dekar (1959–69) og 578 000 dekar (1969–79).
- Departementets tal på nydyrkingstilskot skil seg frå SSB sine tal (801 000 / 772 000 / 798 000 dekar i same periodar), mellom anna pga. datagrunnlag og årstalsdefinisjonar.
- Ein tredel av kommunane har målt jordregister basert på 1:5000 økonomisk kartverk, noko som auka nøyaktigheita i Landbrukstellinga 1979.
- Bureising utgjer berre ein liten del av nydyrkinga: 1 887 bureisingslån 1949–79, dei fleste tidleg i perioden (1 588 i 1949–59).
- Frå 1970-åra skjer mest nydyrking på små bruk (<150 dekar), og nydyrking har flytta geografisk med større aktivitet i kornområde og enkelte fylke.
Foreslåtte tiltaki
- Innføre klårare regelverk som gjer jordleige omfatta av samfunnsrelevante omsyn i tråd med jordlova og konsesjonslova.
- Revidere forpaktningslova for å dekkje både juridiske og samfunnsmessige sider ved forpaktning og jordleige.
- Etablere landsdekkjande, målte jordbruksregistre (utvide det numeriske jordregisteret utover 1/3 av kommunane) for betre datagrunnlag.
- Innføre krav eller retningslinjer for når langtidsleige/forpaktning skal godkjennast av forvaltningsinstans med omsyn til samfunnsinteresser.
- Utarbeide administrative rutinar og ressursvurderingar for handtering av auka offentlig styring av jordleigeavtalar.
- Differensiere støtte og nydyrkingstilskot slik at tiltak prioriterer arealbruk som fremjar jordlova og konsesjonslova sine føremål.
- Særskild vurdering av bureisingspolitikk og eventuelle økonomiske verkemiddel for å styre nydyrking mot ønskte geografiske og driftsmessige mål.
Spør NOUgla KI-assistent