Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1991)
NOU 1991: 16 - Gjeldsordning for personer med betalingsvansker
Utgreiinga tek utgangspunkt i ei markant auke i privat gjeld og veksande betalingsproblem i norske hushald. Ho peikar på strukturelle årsaker som høgare lånevolum, endra skattereglar, låg prisstiging og svingingar i bustadmarknaden, i tillegg til sosiale årsaker som arbeidsløyse, sjukdom og skilsmisse.
Emneord:GjeldsordningPersonerBetalingsvanskerGjeldssaneringPrivat gjeldKreditorerPanthavereLivsoppholdGjeldssaneringslovFinans, skatt & makroøkonomiFinansmarked & bankvesenØkonomi
Hovedfunni
- Privat utlån vaks frå om lag 100 milliardar kroner til 450 milliardar (1978–1988), og gjeldsbelasta hushald har auka sterkt.
- Mange betalingsproblem er utløyste av forhold utanfor den enkelte — arbeidsløyse, sjukdom og skilsmisse — ikkje berre økonomisk uvørenheit.
- Eksisterande regulering og praksis var mangelfull for behandling av private gjeldsproblem; det manglar entydige løysingar for sanering.
- Det er behov for avgrensingar i kva kreditorar og krav som skal omfattast, særleg skilnad mellom panthavarar med sikkerheit innanfor og utanfor bustadverdi.
- Utgreiinga legg vekt på at ordningane må vere enkle og tilgjengelege for målgruppa, med klåre objektive og subjektive vilkår for gjeldssanering.
- Det finst to ulike lovframlegg (flertalet og mindretalet) med prinsipielle skilnader i vilkår og gjennomføringsmåte.
- Innføring av gjeldsordning krev organisatorisk tilknyting, ressursbruk og vurdering av kostnadseffekt mellom alternativa, inkludert mogleg gebyrfinansiering.
Foreslåtte tiltaki
- Innføre ein lovfestet ordning for betalingsutsetjing og gjeldsordning/gjeldssanering for private med akutte og vesentlege betalingsproblem.
- Avgrense målgruppa til enkeltpersonar og familiar, med mogleg opning for tidlegare/aktive enkeltpersonlege næringsdrivande under visse vilkår.
- Fastsetje klare objektive og subjektive vilkår for rett til gjeldssanering, samt prosedyrar for handsaming av sakene.
- Regulere behandling av panthavarar ved å skilje mellom sikkerheit som ligg innanfor og utanfor bustadens verdi, og klarleggje prioritet ved fordeling.
- Stipulere krav til nedbetalingstid og stabilitet i tilbakebetalingsplanar, og unngå ordningar som er urimelege eller støtande.
- Velje ein organisatorisk modell med konkret tilknyting og ressursberekning, samanlikne kostnader mellom flertals- og mindretalsforslaget og vurdere gebyrfinansiering.
- Sikre at regelverket er enkelt og tilgjengeleg, kombinert med informasjons- og rådgjevingsressursar for målgruppa ved søknad og i gjennomføringsfasen.
Spør NOUgla KI-assistent