Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1996)
NOU 1996: 18 - Erstatning i anledning straffeforfølgning
Utredninga tek for seg reglane for erstatning når straffeforfølgjing endar med henlegging eller frifinning. Ho byggjer på auka merksemd rundt at kravet i gjeldande rett om at siktede må sannsynleggjere si uskyld, skaper praktiske og rettslege problema. Samstundes blir det pekt på at frihetsberøving under etterforsking påfører individet eit særskilt og ofte uoppgjort tap.
Emneord:ErstatningAnledningStraffeforfølgningErstatningsrettHenleggelseFrifinnelseFrihetsberøvelseVaretektsfengslingPåtalemyndighetenRettsikkerhetJustis, rettssikkerhet & samfunnssikkerhetStrafferett, straffeprosess & kriminalomsorg
Hovedfunni
- Gjeldande rett krev ofte at siktede sannsynleggjer si uskyld for å få erstatning, noko som skaper praktiske og rettslege problem.
- Alternativ nordisk praksis knyter erstatning til objektive kriterium og gir ofte automatisk kompensasjon ved frihetsberøving som endar med frifinning eller henleggelse.
- Mange tilfelle av varetektsfengsling fører til betydleg personleg og økonomisk tap, også når saka ikkje fører til fellande dom.
- Etter gjeldande norsk rett kan erstatning likevel tilkjennast etter skjønn (§ 445), men dette krev relativt strenge vilkår.
- Forslaget fjerner kravet om å sannsynleggjere uskyld for å få erstatning, særleg for dei som har vore i varetekt.
- For siktede som ikkje vart fengsla vil erstatning bli basert på ei rimeligheitsvurdering, då gruppa er uensarta og krev fleksibilitet.
- Utvalet føreslår fyrst og fremst administrativ avgjerdsbehandling av erstatningskrav med rett til domstolsprøving ved misnøye.
Foreslåtte tiltaki
- Fjerne kravet om at siktede må sannsynleggjere si uskyld for å få erstatning i saker som endar med frifinning eller henleggelse.
- Innføre eit ubunde hovudkrav på erstatning for personar som har vore varetektsfengsla og seinare frifunne eller får saka henlagt.
- Fastsetje minsteerstatning per dag i varetekt for dei utan påviste økonomiske tap.
- La erstatningskrav i første instans handterast administrativt av påtalemyndigheita, med klagerett til domstolane.
- Kodifisere at krav om erstatningsbortfall ikkje kan baserast på at mistanke om skuld framleis finst (oppfylgje EMK-prinsipp).
- Endre prosessreglar slik at same dommarar ikkje nødvendigvis handsamar både straffesaka og den følgjande erstatningssaka.
- Vurdere utvida kompetanse for Høyesteretts kjæremålsutval slik at realitetsprøving av erstatningskrav ved vidare kjæremål blir mogleg (forslag frå delar av utvalet).
Spør NOUgla KI-assistent