Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (2009)
NOU 2009: 10 - Fordelingsutvalget
Fordelingsutvalet har vurdert årsaker til og konsekvensar av aukande økonomiske skilnader i Noreg, og føreslår verkemiddel for å redusere dei over tid. Utvalet legg vekt på både å jamne ut inntektsmoglegheiter og å redusere skilnader i opptent inntekt og forbruk. Rapporten pekar på strukturelle drivkrefter: endringar i arbeidsmarknaden, ulik utdanningstilknyting, familiearv og endringar i skatt- og overføringssystemet.
Hovedfunni
- Inntektsulikskapen i Noreg har auka over fleire tiår, særleg gjennom sterkare vekst i toppinntekter og større spreiing i marknadslønar.
- Sosial arv er ein viktig forklaringsfaktor: born frå låginntektsfamilier har dårlegare utdannings- og arbeidsmarknadsutsikter.
- Utdanningsskillnader forklarer ein stor del av inntektsforskjellane; høgare utdanning gir klar betre levekårsutsikter.
- Skatt- og overføringssystemet dempar ulikskap, men har ikkje i nokon grad forklart den siste tidens auke – særleg ved toppen.
- Arbeidsmarknadsforhold, som varig arbeidsløyse og deltidsarbeid, bidrar til vedvarande låginntekt for enkelte grupper.
- Barn og familiar med låg inntekt utgjer ein stabil, om enn relativt liten, del av befolkninga som opplever redusert levekår over tid.
- Det manglar systematisk, langtidsbasert evaluering av fordelingspolitiske tiltak og tydelege mål for å måle framgang.
Foreslåtte tiltaki
- Styrkje tidlege tiltak for born: auka kvalitet i barnehage og meir målretta tidleg innsats for barn i utsatte familiar.
- Auke ressursar til grunnskule og redusere fråfall gjennom målretta fagleg og sosial oppfølging.
- Styrkje aktive arbeidsmarknadstiltak og kompetanseheving for låginntektsgrupper for å auke arbeidsdeltaking og stabilitet.
- Auka progressivitet i inntektsskatten og vurdering av tiltak mot sterk konsentrasjon av høge kapitalinntekter og formue.
- Justeringar i familie- og overføringsordningar for betre å beskytte barn og familiar mot varig fattigdom (målretta barnetrygd/tillegg).
- Forbetra samordning av sosial- og arbeidsmarknadspolitikk for å redusere feller og betre insentiva til arbeid.
- Innføre styrka overvaking, evalueringskrav og faste mål for fordelingspolitikken, inkludert betre datagrunnlag for langtidsoppfølging.
Spør NOUgla KI-assistent