Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
NOU 2024: 3 - Felles innsats mot ekstremisme_ Bedre vilkår for det forebyggende arbeidet
Denne utgreiinga tek for seg førebygging av ekstremisme med eit breitt kunnskapsgrunnlag. Han byggjer på gjennomgang av enkelt-saker, forsking, offentlege dokument og innhenta erfaringar frå berørte grupper, offentlege aktørar og internasjonale døme. a. 22. juli 2011 med 77 drepne, og andre angrep i 2019 og 2022) viser kor vidtrekkjande konsekvensar ekstremisme har for enkeltpersonar og for tillit og demokratisk felleskap.
Hovedfunni
- Terror og valdsextremisme har store samfunnsmessige konsekvensar: dødsfall, skadde, polarisering og svekka tillit (m.a. 22. juli 2011: 77 drepne).
- Utgreiinga nyttar to definisjonar av ekstremisme: ein smal (vald/aksept av vald) og ein brei (haldningar/handlingar som avviser demokrati og menneskerettar).
- Kommisjonen har analysert 20 alvorlege straffesaker om valdleg ekstremisme og fått tilgong til informasjon frå politi, PST, kriminalomsorg, NAV og kommunar via særskild lovheimel.
- Farsleg ideologiar i islamistisk og høgreekstremt miljø vurderast som dei største trusseltypane i Noreg i dag, men andre former kan bli framtidige truslar.
- Mange radikaliserte personar har sosiale og økonomiske sårbarheitsfaktorar: manglande skulemeistring, laus tilknyting til arbeidsliv, dårleg omsorg og voldsutsettleik.
- Digitale plattformer og teknologisk utvikling (inkl. AI) forsterkar spreiing av ekstremistisk tankegods, men gir òg nye verktøy for førebygging.
- Det er stor variasjon i praksis og kunnskap i public tenesteapparat; uklare rolle- og oppdragsforståingar svekkjer målretta førebygging.
Foreslåtte tiltaki
- Styrkje kunnskapsgrunnlaget gjennom nasjonal satsing på forsking, systematisk dokumentasjon og deling av erfaringar frå enkelt-saker.
- Kompetanseheving i offentlege tenester med tydelege rolle- og mandatavklaringar for forebyggande arbeid mot ekstremisme.
- Innføre og forsterke koordinerte, tverrsektorielle førebyggingstiltak som kombinerer sosial støtte, utdanning og arbeidssatsingar.
- Utvikle retningslinjer og verktøy for trygg og rettsstatleg bruk av digitale verktøy og AI i arbeid mot ekstremisme.
- Forbetre vern og støtte til grupper som er mål for ekstremistar, inklusiv tiltak mot hat, diskriminering og tryggleiksproblem.
- Etablere system for kartlegging av risiko- og sårbarheitsfaktorar tidleg i livsløpet og setje inn målretta tiltak for utsatte ungdommar.
- Sikre at informasjonsdeling mellom etatar er lovmessig forankra, effektiv og trygg, samt følgd av opplæring og ansvarsklarering.
Spør NOUgla KI-assistent