Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (2005)
NOU 2005: 11 - Det offentlige engasjement på tannhelsefeltet
Denne NOU-en tek utgangspunkt i at det norske tannhelsefeltet står i eit krysspress: eit stadig meir privat marknadstilbod, fylkeskommunar som har vanskeleg for å oppfylle sitt sørge-for‑ansvar, og endra behov i befolkninga der fleire eldre tener sine eigne tenner. Samstundes har utbetalte trygderefusjonar vakse, og nye ordningar frå 2003 har endra kven som får dekning.
Hovedfunni
- Fylkeskommunane slit med å oppfylle sørge‑for‑ansvaret grunna kombinasjon av ledige tannlegestillingar og fri etableringsrett i privat sektor.
- Private aktørar utgjer om lag 75 % av tannlegemarknaden, noko som påverkar tilgang og prisdanning.
- Betaling frå trygda auka kraftig i 2002–2003, og ny takordning frå 2003 endra refusjonsbiletet for mykje behandling.
- Fleire eldre held eigne tenner, som gir auka behov for både førebygging og langvarig behandling og dermed potensielt høgare totale kostnader.
- Offentlege førebyggjande og oppsøkande aktivitetar har stor vekt i dagens tenestemodell, men ressursane er ujamnt fordelte geografisk.
- Det finst uklarhet rundt kven som skal ha rett til offentleg finansiert behandling (fylkeskommunalt vedtak vs. trygd), særleg for unge vaksne og omsorgsgrupper.
- Marknads- og systemendringar i øvrig helsesektor (kommunale omsorgsreformer, psykisk helse, rusfelt) har relevans for organisering og ressursbruk i tannhelsetenesta.
Foreslåtte tiltaki
- Innføre ei brei gjennomgang og klargjere ansvarsgrenser mellom fylkeskommune og trygdeordningar for å redusere uklarheit om rettar.
- Vurdere reguleringar i tannlegemarknaden, inkludert mogleg turnusteneste eller etableringsregulering for å sikre kritisk personelldekning.
- Bruke driftstilskotsordningar målretta for å sikre offentleg tilstadeværelse i distrikt og for prioriterte grupper.
- Revidere refusjons‑ og eigenbetalingssystemet slik at offentlege midlar prioriterer førebygging og tilgjenge til nødvendig behandling.
- Styrke førebyggjande og oppsøkande tenester, særleg for eldre, funksjonshemma og brukergrupper i heimetenesta.
- Føreslå nødvendige lovendringar i tannhelsetenestelova og tilgrensande regelverk for å implementere nye oppgåvedelingar og finansieringsmodellar.
- Leggje til rette for betre samordning mellom tannhelse og andre helsetenester (kommunale omsorgstenester, psykisk helse, rusomsorg) gjennom organisatoriske samarbeidsmodellar.
Spør NOUgla KI-assistent