Søk i NOU-arkivet

NOU 2002: 8 Etter alle kunstens regler - Rettslig vern av kunstneriske og litterære verk. Utredning fra opphavsrettsutvalget om revisjon av åndsverkloven, opphavsrett i den digitale tidsalder og beskyttelse av utøvende kunstnere. Hovedpunkter i utredningen: 1. Digitalisering av kunstverk og utfordringer knyttet til fildeling, kopiering og distribusjon over internett. 2. Harmonisering av norsk opphavsrett med EU-direktivet om opphavsrett i informationssamfunnet (Infosoc-direktivet). 3. Vern av utøvende kunstnere, produsenter og kringkastingsselskaper. 4. Kollektiv forvaltning av rettigheter via TONO, Kopinor og GRAMO. 5. Rammevilkår for bibliotekers og arkivers digitale formidling av kulturarv. NOU 2002: 8 Etter alle kunstens regler - Rettslig vern av kunstneriske og litterære verk. Utredning fra opphavsrettsutvalget om revisjon av åndsverkloven, opphavsrett i den digitale tidsalder og beskyttelse av utøvende kunstnere. Hovedpunkter i utredningen: 1. Digitalisering av kunstverk og utfordringer knyttet til fildeling, kopiering og distribusjon over internett. 2. Harmonisering av norsk opphavsrett med EU-direktivet om opphavsrett i informationssamfunnet (Infosoc-direktivet). 3. Vern av utøvende kunstnere, produsenter og kringkastingsselskaper. 4. Kollektiv forvaltning av rettigheter via TONO, Kopinor og GRAMO. 5. Rammevilkår for bibliotekers og arkivers digitale formidling av kulturarv. NOU 2

Denne NOU-en vurderer statlege stipend- og garantiinntektsordningar som verkemiddel for å sikre kunstnarane økonomisk framleis å kunne arbeide fagleg og skapande. Rapporten plasserer ordningane i ein historisk og politisk ramme der ambisjonane frå tidlegare stortingsmeldingar framleis ikkje er oppfylte, og der marknadsendringar har skjerpa kunstnarane sine levekårsproblem. Særleg er situasjonen for frilansande utøvande og skapande kunstnarar vanskeleg: auka tal frilansarar, større inntektsvolatilitet, høgare eigentlege arbeidskostnader og dårlegare marknadssituasjon betyr at fleire vert avhengige av statlege støtter. Utvalet peikar på behovet for eit heilskapleg, fleksibelt system som både fremjar fagleg fordjuping og fangar opp endringar i arbeidsformer. Sentral konklusjon er at frilanskunstnarar skal prioriterast, at kvotefordelinga mellom kunstnargrupper må vurderast på nytt, og at forvalting, tildelingsprosedyrar og rapportering skal forbetrast. Forslaga rommar både prinsipielle endringar (tydlegare definisjon av frilansstatus, inntekts- og utdanningskriterium) og praktiske tiltak (fleksible arbeidsstipend, justering av garantiinntekt, betre samspel med vederlagsordningar, vurdering av kassettavgiftsfondet og meir målretta stipendpolitisk planlegging). Målet er å gje statleg støtte som er treffsikker, dynamisk og berekraftig både fagleg og økonomisk.

NOU 1988:1 tek for seg status og utvikling for teater, opera, ballett og tilgrensande scenekunst i Noreg med eit tydeleg kulturpolitisk siktemål: styrkje den kunstnarlege yteevna og gjere scenekunsten meir tilgjengeleg for fleire. Utgreiinga byggjer på brei statistikk (tilskot, kostnadsrammer, publikumstal, turnéar, frie grupper, barne- og ungdomsverksemd m.m.) og ei vurdering av omgjeringar i tilskottsordningar frå 1972, rollefordeling mellom nasjonale og regionale aktørar, og tiltak for effektivisering. Rapporten peikar på utfordringar knytte til finansiering, ulikskap mellom faste institusjonar og frie grupper, behov for betre turnédekning og meir målretta satsing på barne- og ungdomsteater og dukketeater. Vidare handsamar utvalet korleis Riksteatret, regionteatra og frie grupper kan samspela betre, og vurderer om Den Norske Opera og regionteatra bør omfattast av same tilskottsordning med særreglar. Tilrådingane balanserer ønskje om auka ressursar mot krav om rasjonalisering, betre bruk av lokale og auka gjestespel, med sikte på å tryggje både kunstnarisk kvalitet og folkeleg tilgjengelegheit innan ein fastlagt budsjettprofil frå 1986.

Denne utredinga vurderer særskilte opphavsrettsreglar for billedkunst og tilgrensande verk med sikte på å betre økonomisk og rettsleg tryggleik for opphavsmenn. Utvalet peikar på at dei gjeldande reglane har vesentlege avgrensingar som har påverka kunstnarar sine inntektsmoglegheiter. Hovudproblemstillingane er behovet for vederlag ved offentleg visning av kunstverk, spørsmålet om følgerett ved vidareomsetjing, utviding av opphavsmannens adgangsrett til å få tilgjenge til eigne verk etter sal, reglar om endring av byggverk og plikt til nummerering av grafiske eksemplar. Utvalet tilrår lovfesting av ei visningsvederlagsordning som primært skal forvaltas gjennom forhandlingar og kollektiv fordeling via eigna fond for å halde administrative kostnader nede. Følgerett blir ikkje anbefalt på opphavsrettsgrunnlag, mellom anna med tilvising til eksisterande avgiftsordning for offentleg omsetjing av bildande kunst. Adgangsretten bør utvidast til å gjelde òg andre enn originalverk og kunne krevjast av arvingar og i visse tilfelle av departementet for å ivareta offentlege interesser. Plikta til fortløpande nummerering av grafikk og trykt musikk bør opphevast og informasjonskrava forenklast. Forslaga er i hovudsak retta mot betre konkrete økonomiske returstraumar til kunstnarar og ei klarare, meir praktisk regulering utan store offentlege kostnadsaukar.

Utgreiinga vurderer korleis norsk regelverk for betaling ved sekundærfremføring av utøvende kunstnarar fungerer i lys av teknisk, sosial og kulturell utvikling fram til midten av 1980‑åra. Ho byggjer på ei samanlikning med Danmark, Sverige og Finland og ser særleg på om ein skal halde ved det eksisterande fondssystemet eller innføre individuelle vederlagsrettar for kunstnarane. Bakgrunnen er at fondslova frå 1956 svarte på ein annan sosial situasjon og ein annan teknisk medial kvardag enn den som no rådde. Utgreiinga peikar på auka omfang av sekundærfremføringar, betre moglegheiter for registrering og administrasjon, og betring i sosiale tryggleiksordningar for kunstnarar. Hovudkonklusjonen er at reine fondsløysingar eller reine individuelle rettar kvar for seg ikkje er ønskjelege; ei blanding av subjektive rettar og fond/avgiftsordningar er mest tenleg. To av blandingsmodellane vert prefererte framfor ein tredje og framfor ei revidert utgåve av dagens ordning, men valet mellom dei må vurderast ut frå prinsippielle kulturpolitiske prioriteringar. Utgreiinga legg også fram lovutkast for dei vurderte modellane, og peikar på behov for administrative løysingar og samarbeid med tilsvarande utanlandske ordningar for effektiv fordeling og databruk.

Denne delutgreiinga vurderer bruk av ei kollektiv avgiftsordning på 3 prosent av omsetninga for biletkunst og kunsthandverk, med sikte på å styrkje formidling og økonomisk støtte til kunstnarar. Bakgrunnen er eksisterande lovverk og praksis for biletkunst (1948-lova), utfordringar i administrasjon, innkrevjing og fordeling, og ønsket om å avklare om ordninga bør omfatte kunsthandverk. Rapporten analyserer avgiftsgrunnlag, omgrepet «offentleg omsetning», forholdet til omsetningsavgift/merverdiavgift og folkerettslege begrensingar. Den legg vekt på fordelane ved eit kollektivt fondsbasert system for å sikre brei og stabil støtte, men peikar òg på svakheiter: ujamn dekning av avgiftsgrunnlaget, låg utnyttingsgrad, administrative kostnader og behovet for klårare reglar for bruk av fondsmidlane. Utgreiinga samanliknar ordninga med tilsvarande løysingar i utlandet og andre norske støtteordningar. Hovudkonklusjonen er at ei utviding til å omfatte kunsthandverk er ønskjeleg, men krev klårare lovformuleringar, presisering av avgiftsgrunnlaget og betre administrativ praksis. Føresetnader for samordning med andre kunstnarstøtteordningar og reglar for fordeling og revisjon vert framheva som nødvendige for eit rettferdig og effektivt system.