Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (2003)
NOU 2003: 13 - Konkurranseevne, lønnsdannelse og kronekurs
Denne NOU-teksten vurderer korleis auka bruk av oljeinntekter over statsbudsjettet påverkar kostnadsnivå, kronekurs og konkurranseevne for norsk konkurranseutsett sektor. Bakgrunnen er høg lønnsvekst i tidleg 2000-tal, sterk nominell og real kronekursstyrking, og ei handlingsregel som aukar strukturelt oljekorrigert underskott frå kring 2 % til kring 4 % av BNP innan 2010.
Hovedfunni
- Auka bruk av oljeinntekter frå om lag 2 % til om lag 4 % av BNP (strukturelt, oljekorrigert underskott) fører isolert sett til høgare kostnadsnivå i Noreg relativt til handelspartnarane.
- Konkurranseevna for Noreg målast som moglegheit til høg avlønning under full sysselsetting; kostnadsmessig konkurranseevne blir svekt ved høgare lønnskostnader per time enn hos handelspartnarane.
- I 2001–2002 svekka konkurranseevna med om lag 16 % hovudsakleg grunna sterk nominell krone og høgare lønnsvekst enn handelspartnarane.
- Etter ein topp i kronestyrking 9. januar svekka krona med rundt 7 % fram til 25. mars, men nivået krev likevel ytterlegare bedring i konkurranseevna for å nå meir moderate nivå.
- Utvalet vurderer at ei lønnsutvikling i tråd med handelspartnarane kan gi ei nominell krone-svekkjing mot 2001-nivå (konkurransekursindeks og om lag 8,30 mot euro), men reell effekt avheng av pris- og lønnsutvikling.
- Internasjonal integrering—spesielt aust-europeisk vekst—aukar konkurransen og reduserer terskelen for å flytte investeringar til lågarekostnadsland.
- Under dei føresetnader som er brukte anslår utvalet ei samla reduksjon i industrisysselsetjinga på kring 26 000 personar i perioden 2001–2010.
Foreslåtte tiltaki
- Følgje handlingsregelen for bugetpolitikken, men vurdere innfasing av petroleumsinntekter over fleire år ved store endringar i fondskapital eller strukturelt underskott.
- Samordne lønnsdanning og penge-/finanspolitikk for å unngå ein lønns- og kostnadsspiral som svekkjer konkurranseevna unødig.
- Leggje vekt på tiltak som aukar omstillingsevna i konkurranseutsatt sektor, inkludert støtte til investeringar og kompetanseheving.
- Overvake og analysere lønns- og kostnadsnivå relativt til handelspartnarar, særleg mot aukande konkurranse frå aust-europeiske marknader.
- Vurdere strukturelle reformer som reduserer produksjonskostnader i attraktiv sektor utan å svekke velferdsordningar direkte.
- Sikre at pengepolitikken tar omsyn til kronekursutviklingens effekt på konkurranseevna, og vurdere kommunikasjon og rammer for renter og inflasjonsmål i denne samanhengen.
- Utvikle tiltak for å lette omstilling av arbeidskraft frå industri til privat og offentleg tenesteyting, for å redusere vedvarande arbeidsløyse ved sektoromstilling.
Spør NOUgla KI-assistent