NOU 2003: 29 - Arealplaner og ekspropriasjonserstatning

Utredninga tek utgangspunkt i ei vedvarande rettsleg og politisk uvisse om korleis bindande arealplanar skal påverke erstatninga ved ekspropriasjon. Sentrale dommar frå slutten av 1990-talet har vist at domstolane i praksis nokre gonger legg vekt på reguleringsplanar ved verdifastsetjing, også når planen avgrensar den private utnyttinga sterkt, noko som har ført til uro om likebehandling og forutsigbarheit for grunneigarar. Samstundes medfører ei klar lovregulering av planen sitt innhald verknader for kommunal planmyndigheit, marknadsprisar og miljøstyring. Utvalet legg til grunn at hovudregelen skal vere at bindande reguleringsplanar leggast til grunn ved erstatningsutmåling, men at unntak frå denne regelen slik dei er utforma i rettspraksis, skal vidareførast og kodifiserast. Hovudmessige mål er å auke rettsikkerheita og forutsigbarheita, samstundes som retten til full erstatning blir ivaretatt i dei tilfella der særlege omsyn talar for å sjå bort frå planen. Utvalet peikar på at ei lovfesting må vere presis for å unngå vilkårlege eller inkonsistente vurderingar, og tilrår vidare utgreiing og avgrensa lovnærare reglar som gjer skiljet mellom hovudregel og unntak tydeleg for domstolar, forvaltning og partar.