NOU 2022: 9 - En åpen og opplyst offentlig samtale

Denne NOU-en frå Ytringsfrihetskommisjonen vurderer statusen til ytringsfridomen i Noreg og kjem med tilrådingar for å styrkje den offentlege samtalen. Kommisjonen konkluderer med at ytringsfridomen har svært gode vilkår i Noreg i dag, og at den offentlege samtalen er meir innhaldsrik og mangfaldig enn nokosinne. Noreg ligg på topp i internasjonale samanlikningar når det gjeld pressefridom og oppslutning om ytringsfridom som verdi.

Samstundes peikar utgreiinga på utfordringar som har oppstått med den digitale utviklinga. Sjølv om internett og sosiale medium har demokratisert ytringsmoglegheitene, har det òg ført til problem som spreiing av feilinformasjon, overvaking og ordvekslingar som er hinsides alminneleg høflegheit. Eit viktig funn er at eit betydeleg mindretal, spesielt sårbare minoritetar, opplever sjikane og hatefulle ytringar på nett, noko som kan avgrense deira deltaking i det offentlege ordskiftet.

Kommisjonen argumenterer for at løysinga ikkje er meir straff eller fleire forbod mot ytringar, men heller å byggje eit sterkt og mangfaldig sivilsamfunn og eit fornuftig regulert ytringsrom. Dei foreslår å utvide grunngjevinga for ytringsfridomen i Grunnloven § 100 til òg å inkludere toleranse og mangfald, i tillegg til dei tradisjonelle argumenta om sanning, demokrati og individuell meiningdanning.

Vidare tilrår kommisjonen nye reguleringar av den digitale infrastrukturen som formar vårt moderne ytringsrom, framfor å regulere sjølve ytringane. Målet er å leggje til rette for ei open og opplyst offentleg samtale, slik Grunnloven § 100 krev. Utgreiinga understrekar at sjølv om det er utfordringar, er det store biletet at ytringsfridomen i Noreg står sterkt, og at det er eit vell av moglegheiter for å motta informasjon og delta i debattar.