Reinsa tekst (kapittelvising)
Fulltekst er ikkje tilgjengeleg for dette dokumentet. Du kan laste ned original PDF eller bruke KI-assistenten.
Historisk utgreiing (1996)
NOU 1996: 14 - Prinsipper for ny arbeidstvistlov
Innstillinga tek utgangspunkt i at arbeidslivet har endra seg sidan gjeldande arbeidstvistlov vart utforma. Auka antal konkurrerande organisasjonar og hyppig bruk av tvungen lønnsnemnd har skapt praktiske og prinsipiell utfordringar for kollektiv arbeidsrett, mellom anna gjennom uro, forsinkelsar og svekt partstilling ved forhandlingar.
Hovedfunni
- Om lag 56–57 % av yrkesaktive er organiserte, og kring 90 % av desse høyrer til forbund innanfor tre hovudorganisasjonar.
- Det finst over 100 arbeidstakarorganisasjonar, og fleire konkurrer innan same tariffområde, noko som fører til konflikt og uro.
- Arbeidstvistlova gir i prinsippet partane rett til å nytte kampmiddel; regulering er i hovudsak knytt til fristar og framgangsmåtar.
- Noreg har brukt tvungen lønnsnemnd mange gonger; Rikslønnsnemnda har vore nytta som løysingsmekanisme i eit stort tal saker (om lag 90 vurderingar sidan 1953).
- Hyppig statleg inngripen ved lønnsnemnd har ført til kritikk frå internasjonale organ angåande kamprett og organisasjonsfridom.
- Konkurrerande tariffavtaler svekker hovudorganisasjonane si rolle i lønnsdanninga og kan hemme partane frå å inngå «førstemanns»-avtalar.
- Kommunal sektor syner særlege svake punkt: kvar enkelt arbeidstakarforbund kan avvise eller godkjenne tariffrevisjon utan samla samordning i hovudsamanslutningane.
Foreslåtte tiltaki
- Gi dei mest representative hovudorganisasjonane sterkare og meir avgjerande formelle roller i tariffavtalesystemet, særleg i lønnsdanninga.
- Innføre krav til representativitet for organisasjonar som ønskjer å føra tariffoppgjer eller setta i verk konfliktmidlar.
- Presisere og styrkje reglar om ufråvikelighet slik at konkurrerande aksjonar ikkje pålegg arbeidsgivarar tariffbrot eller skaper berettiga presstiltak.
- Innføre særskilde samordnings- eller avstemmingsreglar for kommunal sektor, t.d. krav om samla avstemming innan hovudsamanslutningane ved tariffrevisjon.
- Redusera bruk av tvungen lønnsnemnd ved å gjera statleg inngripen til ein reell sisteinstans og klargjera vilkår for når nemnd kan nyttast.
- Lovfeste reglar som sikrar organisasjonsfridom i tråd med internasjonale forpliktingar og unngå praksis som kan medføra internasjonal kritikk.
- Utforma overgangs- og implementeringsreglar som gjeld både privat og kommunal sektor, med tiltak for å fremja forhandlingsvilje og stabilitet i tariffsystemet.
Spør NOUgla KI-assistent