Søk i NOU-arkivet

Utgreiinga drøftar behovet for eit effektivt, velordna og tillitvekkjande verdipapirmarknad i Noreg og legg fram forslag til ny lov om børser. Ho byggjer på vurderingar av konkurransesituasjonen nasjonalt og internasjonalt, teknologisk utvikling og reglar i EØS som påverkar investeringstenester. Hovudmålet er å sikre at norske marknadsplassar er konkurransedyktige, tilgjengelege for særleg små og mellomstore verksemder, og gir eit ordna tilbod for investorar. Utgreiinga føreslår fleksibilitet i organisasjonsforma ved at børsar kan vere allmennaksjeselskap eller selveigande institusjon, med eit felles regelverk så langt som mogleg. Det ligg vekt på å styrkje styring og kontroll gjennom krav til styre, leiing og kontrollkomité, samt at børsane vert underlagt ordinært tilsyn frå Kredittilsynet. Ved omdanning frå selveigande institusjon til ASA skal aksjesal og oppretting av ein børsstiftelse sikre at marknadseigenskap og formål blir ivaretekne. Forslaget legg også opp til ei formålsbestemming i lova og at regelverk og konsesjonsordningar blir tilpassa for å møte konkurranse og grenseløyse handelsløysingar, samstundes som tilliten til marknadane blir verna.

Utgreiinga legg fram eit heilskapleg forslag til ei ny børslov for å erstatte den gamle lova frå 1931. Ho tek utgangspunkt i at Noreg framleis treng ein eigen verdipapirbørs, men at den noverande reguleringa er utdatera og delvis retta mot vare- og valutahandter som ikkje lenger er relevante. Samfunnet står overfor aukande omsetjing av verdipapir, rask teknologisk og marknadsmessig utvikling, og krav om betre informasjonsplikt og tilsyn. Utvalet føreslår ei lov som fastset dei overordna rammene for børsens kjerneoppgåver — særleg regelmessig og offentleg kursnotering av aksjar, obligasjonar og andre verdipapir — og byggjer på ein fleksibel modell der eit børsreglement fyller ut detaljreglane. Forslaget avgrenser vare- og valutafunksjonar frå verdipapirverksamda, men opnar for at staten (Kongen) kan gi løyve til valutanotering ved framtidig behov. Vidare blir public rolle, klageordningar, børsorgan og distriktsbørser vurderte med tanke på å balansere marknadsfunksjon, rettstryggleik og effektivt tilsyn. Målet er eit regelverk som både sikrar marknadsintegritet og kan tilpassast vidare utvikling i verdipapirmarknaden.

Denne utgreiinga tek for seg førebygging av ekstremisme med eit breitt kunnskapsgrunnlag. Han byggjer på gjennomgang av enkelt-saker, forsking, offentlege dokument og innhenta erfaringar frå berørte grupper, offentlege aktørar og internasjonale døme. Rapporten peikar på at terrorangrep i Noreg (bl.a. 22. juli 2011 med 77 drepne, og andre angrep i 2019 og 2022) viser kor vidtrekkjande konsekvensar ekstremisme har for enkeltpersonar og for tillit og demokratisk felleskap. Ekstremisme blir i utgreiinga handsama både i ein snever meining (bruk/aksept av vald for politiske, ideologiske eller religiøse mål) og i ei breiare meining (haldningar og handlingar som avviser demokrati og menneskerettar). Kommisjonen analyserer 20 alvorlege straffesaker, fekk tilgang til informasjon frå politi og andre tenesteinstansar gjennom særskilt heimel, og understrekar at mange som radikaliserast har svekt sosial og økonomisk forankring, dårleg omsorgserfaring og skule- eller arbeidsproblem. Digitale plattformer og teknologisk utvikling, inklusiv moglegheiter i kunstig intelligens, gir både utfordringar og verktøy i førebygging. Rapporten konkluderer med at ekstremisme krev vedvarande, samordna og rettsstatleg forankra førebyggjande innsats, betre kunnskapsgrunnlag, klare roller og kompetanseløft i tenesteapparatet.

NOU 2010: 7, med tittelen «Mangfold og mestring – Flerspråklige barn, unge og voksne i opplæringssystemet», blei utarbeidd av eit utval oppnemnd av Kunnskapsdepartementet i 2008, og avlevert 1. juni 2010. Utvalet fekk i oppdrag å undersøke korleis ordinær opplæring i grunnskule og vidaregåande fungerer for minoritetsspråklege, inkludert asylsøkjarar, og foreslå endringar. Hovedutfordringa rapporten peikar på er det omfattande fråfallet i vidaregåande opplæring, særleg innan fag- og yrkesopplæringa. Sjølv om deltakinga og gjennomføringa blant minoritetsspråkleg ungdom har hatt ein positiv utvikling over tid, fullfører berre om lag 70 prosent av alle elevar vidaregåande opplæring med bestått innan fem år. Utvalet skulle òg gjennomgå særskilte opplæringstilbod og vurdere tiltak for å betre gjennomføringa og styrke rådgjevinga for desse elevgruppene, med mål om å redusere fråfall og utjamne forskjellar i prestasjonar.

Utgreiinga tek utgangspunkt i ei markant auke i sykefråværet og i tilgangen til uførepensjon mot slutten av 1990-talet, ei utvikling som kjem samstundes med lågare arbeidsløyse og høg sysselsetting — særleg blant kvinner og eldre. Utvalet kartleggjer utviklingstrekk, diagnosemønster og samspel mellom stønadsordningar, arbeidsmarknad og helsevesen, og vurderer regelverk, rehabiliteringstiltak og internasjonale erfaringar. Hovudinntrykket er at veksten i fråvær først og framst skuldast auking i langtidsfråvær, med muskel- og skjelettplager og psykiske lidingar som dominerande årsaker. Det finst tydelege konsentrasjonar: få sysselsatte står for mykje av det lange fråværet, og mange avsluttar sykepengeretten utan tydeleg overgang til arbeid. Utvalet peiker på insentivverknadar i stønadsregimane (til dømes friinntekt for uføre) og på at ansvar for oppfølging er spreidd mellom individ, arbeidsgivar og stat. For å snu utviklinga anbefalar utvalet ei kombinasjon av regelverksendringar, styrka arbeidsgivaransvar og tidleg, målretta oppfølging og rehabilitering, samstundes som ein må sikre sosiale mål som tryggleik og omfordeling. Måla bør vere konkrete og konsekvensane av tiltak vurderte både økonomisk og administrativt.

NOU-en tek utgangspunkt i at betre drift i sykehus i praksis betyr at pasienten sine behov blir ivaretekne. Rapporten presenterer dei ti «Pasienten først»-prinsippa som normativ ramme: tilgjengelegheit, lydhørleik, fagleg oppdatert behandling, forsvarleg praksis, ansvarlegheit, punktlegheit, openheit, heilskapleg omsyn, vennlegheit og gjensidighet i personalet. Utgreiinga set sykehusinnretninga i ein større heilskap med kommunehelsetenesta og peiker på at intern organisering må byggjast slik at pasienten opplever éi samanhengande teneste, i tråd med LEON-prinsippet. Rapporten dokumenterer utfordringar ved ventelister, fragmentert pasientforløp, manglande prioriteringsinformasjon i henvisningar, svak kommunikasjon mellom nivå og press på fagleg oppdatering hos helsepersonell. Den vektlegg at systemendringar i leiing, rutinar og IKT må følgjast av konkrete pasientretta tiltak: standardiserte henvisingsrutinar, krav om svarfrist til primærlege og pasient, ansvarleg behandlar per pasient, styrka poliklinikkfunksjonar og systematisk kompetansebygging. Samstundes understrekar utvalet at målet ikkje blir nådd berre ved strukturendringar; heldelege haldningar, tydeleg leiing og resultatoppfølging er nødvendig for å omsetje systemtiltak til betre pasientomsorg og tryggleik.